Sunday November 19, 2017

Donate
News Feeds:

 

مېنىڭ پەرىزىمچە، دۇنيادا ئۆز ۋەتىنىنىڭ نامىنى ئاتاشقا جۈرئەت قىلالمايدىغان، ئۆز ۋەتىنىنىڭ نامى توغرىسىدا بىر- بىرىگە ئوخشاشمىغان شەخسىي كۆزقاراش ۋە ئىختىلاپلىرىنى بىمالال بايان قىلالايدىغان، ئۆز ۋەتىنىنىڭ نامىنى تۈرلۈك شەكىلدە ئاتايدىغان بىردىن- بىر خەلق --  ئۇيغۇرلار بولسا كېرەك. ئەلۋەتتە، ۋەتەن ئىچىدىكى خەلقىمىزنىڭ ئۆز ۋەتىنىنىڭ نامىنى ئاشكارا ئاتاش ھەققى خىتاي مۇستەملىكىچىل ھاكىمىيىتى تەرىپىدىن مۇسادىرە قىلىنغان بولۇپ، ئۇنىڭ ئورنىغا ئاتالمىش ھاكىمىيەت تەرىپىدىن بېكىتىلگەن"شىنجاڭ" دېگەن بۇ يات ئىسىم ھەققانىيەتسىزلىك بىلەن ھۆكۈم سۈرمەكتە. لېكىن، ۋەتەن سىرتىدىكى ئۇيغۇرلار نېمە ئۈچۈن ئۆز ۋەتىنىنىڭ "شەرقىي تۇركىستان" دېگەن بۇ نامىنى ئاتاشقا جۈرئەت قىلالمايدۇ؟!

مېنىڭچە، بۇنىڭ ھەقىقىي سەۋەبى - - خىتاي مۇستەملىكىچىل ھاكىمىيىتىنىڭ ۋەتىنىمىزنىڭ نامى بولغان "شەرقىي تۈركىستان" دېگەن بۇ ئاتالغۇنى سىياسىي ئۇقۇمغا ئىگە بىر سوز يەنى مەلۇم بىر دۆلەتنىڭ ئاتىلىشى دەپ شەرھىلىشىدە. شۇڭا، بېيىجىڭ ھۆكۈمېتى خەلقئارا جەمئىيەتتىن ئاتالمىش "شىىنجاڭ"نى شەرقىي تۇركىستان دەپ ئاتىماسلىقنى تەلەپ قىلىدۇ شۇنداقلا بۇنداق ئاتاشنىڭ جوڭخۇۋا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ بىر دۆلەت سۈپىتىدىكى ئىگىلىك ھوقۇقىغا دەخلى- تەرۈز يەتكۈزگەنلىك، زېمىن پۈتۈنلىكىگە ھۆرمەت قىلمىغانلىق، ئىچكى ئىشلىرىغا ئارىلاشقانلىق بولىدىغانلىقىنى تەكىتلەيدۇ. يەنە بىر تەرەپتىن، مەشھۇر 11-سەنتەبىر تېرورلۇق ۋەقەسىدىن كېيىن، بېيىجىڭ ھوكۈمېتى "شەرقىي تۈركىستان" دېگەن بۇئاتالغۇنى "خەلقئارا تېرورىزم" ئۇقۇمىغا باغلاپ، ئاتالمىش "شەرقىي تۈركىستان تېرورىستلىرى" سەپسەتىسىنى كوتۈرۈپ چىقتى. بۇ سەپسەتە تۆۋەندىكىدەك ئىككى تۈرلۈك سىياسىي نەتىجىنى ئەمەلگە ئاشۇرۇشنى مەقسەت قىلغان:

 1. شەرقىي تۈركىستان مىللىي مۇستەقىللىق ھەرىكىتىنى "خەلقئارا تېرورىزىم"نىڭ بىر تەركىۋى قىسمى سۈپىتىدە دۇنياغا ئېلان قىلىش ئارقىلىق، خەلقئارا جەمئىيەتنىڭ مەزكۇر ھەرىكەتنى قوللاپ قېلىشىدەك ئېھتىماللىقنىڭ ئالدىنى ئېلىش ۋە ئاڭا قارىتا قانۇنىي ئاساس ئويدۇرۇپ چىقىش.

 2. ۋەتەن ئىچى ۋە سىرتىدىكى ئۇيغۇرلارغا قارىتا پىسخىك ئۇرۇش ئېلىپ بېرىپ، ئۇلارنىڭ يوشۇرۇن ئېڭىدا "شەرقىي تۈركىستان" دېگەن ئاتالغۇ بىلەن "تېرورىزم" دېگەن ئۇقۇمنى ئارىلاشتۇرۇش ئارقىلىق، ئۇيغۇر سىياسىي ئېڭىدا قالايمىقانچىلىق ھاسىل قىلىش بىلەن بىرگە ئۇيغۇرلارنىڭ پىسخىك دۇنياسىدا "شەرقىي تۇركىستان" دېگەن بۇ سوزگە نىسبەتەن بىر خىل سەلبىي سەزگۈرلۈك ۋە ئېھتىياتچانلىق تۇيغۇسىنى مۇقىملاشتۇرۇش.

ئەمدى، خىتاي مۇستەملىكىچىل ھاكىمىيىتى ئەمەلگە ئاشۇرماقچى بولغان بۇ ئىككى تۈرلۈك سىياسىي نەتىجىنىڭ ئەمىلىلىشىش ئەھۋالىنى كۈزىتىپ باقايلى:

 90- يىللارنىڭ ئاخىرى ئامېرىكا پارلامېنتىنىڭ مەبلەغ ئاجرىتىشى بىلەن قۇرۇلغان "ئەركىن ئاسىيا رادىئوسى"نىڭ ئۇيغۇرچە بۆلۈمى ۋەتىنىمىزنىڭ نامى "شەرقىي تۈركىستان"نى، يۇقۇرىنىڭ بېسىمى تۈپەيلىدىن، "ئۇيغۇر دىيارى" ياكى"ئۇيغۇر ئېلى" دەپ قوللىنىشقا مەجبۇر بولدى. 2002- يىلى، ئامېرىكا قوشما شىتاتلىرى بىلەن بىرلەشكەن دولەتلەر تەشكىلاتى "شەرقىي تۈركىستان ئىسلام ھەرىكىتى"نى ئوزلىرىنىڭ "تېرورىزم تىزىملىكى"گە كىرگۈزدى. بۇ كۈتۈلمىگەن ھادىسە تۈپەيلىدىن، خەلقئارا جەمئىيەتتە بىر پۈتۈن شەرقىي تۈركىستان مىللىي مۇستەقىللىق ھەرىكىتىگە نىسبەتەن بىر خىل ئېھتىياتچان كەيپىيات شەكىللەندى. شۇنىڭ بىلەن، غەرپ دولەتلىرىنى ئاساس قىلغان دۇنيا ئەللىرى، بولۇپمۇ خەلقئارا كىشىلىك ھوقۇق تەشكىلاتلىرى ۋە دۇنيادىكى نوپۇزلۇق ھوكۈمەتسىز تەشكىلاتلار ئۇيغۇرلارغا بولغان دىققىتىنى پەقەتلا ئۇلارنىڭ كىشىلىك ھوقۇق مەسىلىسىگىلا مەركەزلەشتۈرۈپ، ئۇيغۇر خەلقىنىڭ سىياسىي مەسىلىسىگە ئەھمىيەت بەرمىدى ياكى ئۇنىڭدىن ئۆزلىرىنى تارتتى. بۇ يىلنىڭ بېشىدا، ياۋروپا پارلامېنتى كىشىلىك ھوقۇق كومىتېتىنىڭ مەلۇم بىر ئەزاسى ھەتتا دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيىغا ئوخشاش ئۇيغۇر تەشكىلاتلىرى بىلەن ئۇيغۇر خەلقىنىڭ مەنىۋىي ئانىسى رابىيە قادىر خانىمنى "خەلقاراتېرورىزم"غا باغلاش ئۈچۈن مەزكۇر پارلامېنتتا سىياسىي ھەركەت قوزغاشقائۇرۇندى.

ئۇيغۇرلارچۇ؟

 2004- يىلى، گېرمانىيەدە "دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى" قۇرۇلدى. بۇ قۇرۇلتاي 1992- يىلى تۇركىيەدە ئېچىلغان 1-نۆۋەتلىك "شەرقىي تۈركىستان مىللىي قۇرۇلتىيى" ۋە 1999- يىلى گېرمانىيەدە ئېچىلغان 2- نوۋەتلىك "شەرقىي تۈركىستان (ئۇيغۇرىستان) مىللىي قۇرۇلتىيى"نىڭ 3- نۆۋەتلىك قۇرۇلتىيىمۇ  ياكى مۇستەقىل بىر تەشكىلاتمۇ بۇنىسى ئېنىق ئەمەس ئىدى. لېكىن، ئېنىق بولغىنى "شەرقىي تۈركىستان" دېگەن سۆز "ئۇيغۇر" دېگەن سۆزگە ئالماشتى. شەرقىي تۈركىستان مىللىي مۇستەققىللىق ھەرىكىتىدىكى بۇ تارىخىي ئۆزگۈرۈش ھازىرغىچە داۋام قىلىۋاتقان بىر خىل ئەنئەنىنى ياراتتى، ئۇ بولسىمۇ: "ئۇيغۇر" دېگەن بىر خەلقنىڭ نامى "شەرقىي تۈركىستان" دېگەن بىر دۆلەت نامىنىڭ ئورنىنى ئىگىلىشىدۇر! شۇنىڭ بىلەن، ئارقا- ئارقىدىن قۇرۇلغان ئۇيغۇر تەشكىلاتلىرى ئۆزلىرىنىڭ نامىدا "شەرقىي تۈركىستان"نىڭ ئورنىغا "ئۇيغۇر"نى ئىشلەتتى. ھەتتاكى، بىر ئەسىردىن ئارتۇق سىياسىي تارىخىمىزدىن بۇيان داۋاملىشىپ كېلىۋاتقان "شەرقىي تۈركىستان مىللىي ھەرىكىتى" دېگەن ئاتالغۇ "ئۇيغۇر مىللىي ھەرىكىتى" دېگەن ئاتالغۇغا، "شەرقىي تۈركىستان داۋاسى" "ئۇيغۇر داۋاسى"غا ئۆزگەردى. 2005- يىلى، شەرقىي تۈركىستاندىكى خىتاي مۇستەملىكىچىل ھاكىمىيىتى تۈرمىسىدىن ئامېرىكىغا سۈرگۈن قىلىنغان مەنىۋىي ئانىمىز رابىيە قادىر خانىممۇ ئۆزى قۇرغان تەشكىلاتنىڭ نامىغا "شەرقىي تۈركىستان" ئەمەس "ئۇيغۇر"نى ئىشلەتتى (خەلقئارا ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق ۋە دېموكراتىيە فوندى) شۇنداقلا بۇتارىخىي شەرقىي تۈركىستانچىمىز "ئۇيغۇر مىللىي ھەرىكىتىنىڭ لېدىرى" دەپ سۈپەتلەندى، شەرقىي تۈركىستان مىللىي ھەرىكىتىنىڭ ئەمەس!

شۇنىڭغا ئالاھىدە دىققەت قىلىشىمىز كېرەككى، ئاتالمىش "ئۇيغۇر مەسىلىسى" ياكى "ئۇيغۇر داۋاسى" ھەرگىزمۇ شەرقىي تۈركىستان مەسىلىسى ياكى داۋاسى دېگەنلىك ئەمەس."شەرقىي تۈركىستان مەسىلىسى" — خىتاي مۇستەملىكىچىلىرى تەرىپىدىن مۇستەملىكە قىلىنغان شەرقىي تۈركىستان دۆلىتىنىڭ سىياسىي مەسىلىسىدۇر. ئەمما، "ئۇيغۇر مەسىلىسى" (ياكى داۋاسى) ھەرگىزمۇ بۇ ئۇقۇمنى ئىپادىلىمەيدۇ. مېنىڭچە، ئاتالمىش "ئۇيغۇر مەسىلىسى" ياكى"ئۇيغۇر مىللىي ھەرىكىتى" دېگەنگە ئوخشاش ئاتالغۇلارنى ياراتقۇچىلار ئۇيغۇر خەلقىنىڭ ئىستىمەكچى بولغىنى كىشىلىك ھوقۇقتىن ئىبارەت دېمەكچى بولسا كېرەك. ھەقىقەتەنمۇ، ئۇيغۇر خەلقى ئۆزلىرىنىڭ دەپسەندە قىلىنىۋاتقان كىشىلىك ھوقۇقلىرىنى تەلەپ قىلىدۇ، بىراق، بۇ ئۇلارنىڭ مىللىي مەسىلىسى ئەمەس، ئۇلارنىڭ مىللىي مەسىلىسى — مۇستەملىكە شەرقىي تۇركىستاننىڭ قايتا مۇستەقىللىق مەسىلىسىدۇر، ھەرگىزمۇ كىشىلىك ھوقۇق مەسىلىسى ئەمەس!

ياكى، بىزنىڭ بۇنداق ئۇيغۇرلىرىمىز ۋە تەشكىلاتلىرىمىز "شەرقىي تۈركىستان"،"مۇستەقىللىق” دېگەن سۆزلەرنىڭ ھەقىقەتەنمۇ "تېرورىزم" بىلەن مۇناسىۋىتى بار دەپ ئويلامدىغاندۇ؟! ياكى بولمىسا، ئۇلارمۇ جوڭخۇۋا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ بىر دۆلەت سۈپىتىدىكى ئىگىلىك ھوقۇقىغا دەخلى- تەرۈز يەتكۈزمەسلىكنى، زېمىن پۈتۈنلىكىگە ھۆرمەت قىلىشنى، ئىچكى ئىشلىرىغائارىلاشماسلىقنى خالامدىغاندۇ؟! ئۆزلىرى توۋلاۋاتقان كىشىلىك ھوقۇق شۇئارىدا بىرخەلقنىڭ ئۆز تەغدىرىنى ئۆزى بەلگىلەش ھەققى دەيدىغان خەلقئارالىق قانۇننىڭ بارلىقىنى، مەزكۇر قانۇننىڭ ئۆز تەغدىرىنى ئۆزى بەلگىلىمەكچى بولغان خەلقنىڭ مۇستەملىكىچىلىكتىن قۇتۇلۇپ، ئۆزلىرىنىڭ مىللىي مۇستەقىللىقىنى قايتا قولغا كەلتۈرۈشىنى، بۇ يولدا ھەتتاكى قوراللىق كۆرەش قىلىشقىمۇ ھەقلىق ئىكەنلىكىنى مۇئەييەنلەشتۈرىدىغانلىقىنى ئۇلار بىلمەمدىكىنە؟! شۇنداق ئىكەن، نېمە ئۈچۈن يەنە"شەرقىي تۈركىستان"، "شەرقىي تۈركىستان مۇستەقىللىقى" دېگەن سۆز - ئىبارىلەرنى خەلقئارا جەمئىيەت ئالدىدا ئاشكارا ئېلان قىلىشتىن ئەنسىرىشىدۇ؟!

دېمەك، ئۇيغۇرلار ئۆز ۋەتىنىنىڭ "شەرقىي تۈركىستان" دېگەن بۇ نامىنى ئاتاشقا جۈرئەت قىلالمايدۇ. چۈنكى، بۇ نام، خۇددى خىتاي مۇستەملىكىچىل ھاكىمىيىتى ئېيتقاندەك سىياسىي نامدۇر، شەرقىي تۈركىستان خەلقىنىڭ ئۆتكەن ئەسىردە ئارقا- ئارقىدىن ئىككى قېتىم ئەسلىگە كەلتۈرگەن مۇبارەك دۆلىتىنىڭ نامىدۇر. ئەگەر، بىز شەرقىي تۈركىستانلىقلار ۋەنىنىمىزنىڭ، دۆلىتىمىزنىڭ بۇ مۇقەددەس نامىنى ئۆزىمىزنىڭ ئالدىدا، خىتاي مۇستەملىكىچىل ھاكىمىيىتى ئالدىدا، خەلقئارا جەمئىيەت ئالدىدا دادىللىق بىلەن ئەسكەرتەلمىسەك، ھەمدە ئۆزىمىز قۇرغان تەشكىلاتلىرىمىزنىڭ ئىسىملىرىدا، سىياسىي پروگراممىلىرىمىزدا، يازمىلىرىمىزدا، شۇئارلىرىمىزدا زىكرى قىلىپ تۇرمىساق، "شەرقىي تۈركىستان" دېگەن بۇ ئۇقۇم ھەتتاكى تارىخنىڭ يادىكارلىقلىرىدىنمۇ ئورۇن ئالالمايدۇ، شۇنداقلا، شەرقىي تۈركىستانلىقلار پۇتۇنلەي جوڭگۇلۇقلارغا ئايلىنىپ كېتىدۇ، ياكى ھېچ بولمىغاندا، جوڭگۇنىڭ ھەقىقىي بىر ئازسانلىق مىللىتى سۈپىتىدە خىتايلار بىلەن بىرلىكتە ئوخشاش بىر تەغدىرنى ياشايدۇ.

سۆزۈمنىڭ ئاخىرىدا، شۇنى ئەسكەرتىپ ئۆتمەكچىمەنكى، يەھۇدىلار تارىختا تۇنجى دۆلىتىنى مىلادىدىن بۇرۇنقى1250- يىلى قۇرغان بولۇپ، نامى ئىسرائىلىيە ئىدى. مىلادىدىن بۇرۇن 586- يىلى بابىل دۆلىتىنىڭ خاقانى نەبۇخەز ناسسارنىڭ قولىدا ئىسرائىلىيە دۆلىتى غۇلىغاندىن تارتىپ تاكى مىلادىيە 1947- يىلغىچە، يەھۇدىلار ۋەتەنسىز ياشىدى. بىراق، ئۇلار 1947- يىلى مىللىي دۆلىتىنى قايتا قۇرغاندا، نامىنى يەنىلا ئىسرائىلىيە دەپ ئاتىدى. قاراڭلار،"يەھۇدىستان"مۇ ئەمەس، "يەھۇدىيە"مۇ ئەمەس، بەلكى ئىسرائىلىيە! چۈنكى، ئۇلار ئۆزلىرىنىڭ غۇلىغان دۆلىتىنى تەخمىنەن 2500 يىلدىن كېيىن قايتا ئەسلىگە كەلتۈردى. بىز ئۇيغۇرلارچۇ؟! ئاخىرقى قېتىم غۇلىغىنىغا ئەمدىلا 60 يىل بولغان دۆلىتىمىز شەرقىي تۈركىستاننىڭ نامىنى ئاتاشقا جۈرئەت قىلالمايۋاتىمىز،جۈرئەت قىلالىغانلىرىمىز "ئۇيغۇرىستان"، "ئۇيغۇرىيە" دېگەندەك بىرنېمىلەرنى دەپ جۆيلۈيمىز تېخى، خۇددى سىياسىي تارىخىمىزدا شۇنداق ئىسىملاردىكى دۆلەتلىرىمىز قۇرۇلۇپ باققاندەك.

ئەي، ئۇيغۇرلار، ئەي، ئاتالمىش "شەرقىي تۇركىستان تېرورىستلىرى! سىلەرنىڭمۇ "تېرورىزم" ئۇقۇمىغا بېرىدىغان ئۆزەڭلارغا خاس تەبىرىڭلار يوقمۇ؟! شەرقىي تۈركىستان دېگەن مىللىي دۆلىتىڭلارنى غۇلاتقان، ۋەتىنىڭلارنى مۇستەملىكە قىلغان، سىلەرنى سىياسىي، ئىقتىسادىي، ئىجتىمائىي ۋە مەدەنىي مەۋجۇتلۇققا ئىگە بىر پۈتۈن خەلق سۇپىتىدە يوقىتىش ئۈچۈن خەلقئارا قانۇنلار چەكلىگەن ۋەھشىي ۋاستىلەرنى ئىشلىتىشتىن يالتايمىغان خىتاي مۇستەملىكىچىل ھاكىمىيىتىنىڭ ئۆزى ئەسلىدە تېرورىست ئەمەسمۇ؟!

 

2007- يىل

Hits: 1918
Copyright © 2017. East Turkistan Government-in-Exile. Designed by