Thursday July 20, 2017

Donate
News Feeds:

 

ئەخمەتجان ئوسمان ئەپەندىمنىڭ ياپونچىغا تەرجىمە قىلىنغان ئىككى شېئىرلار توپلىمى "ئاھ، ئۇيغۇر  تۇپرىقى" ۋە "ئۇيغۇر شائىرى ئەخمەتجان ئوسمان تاللانما شېئىرلىرى" نەشردىن چىققاندىن كېيىن ياپونىيەدىكى ھەرقايسى نوپۇزلۇق گېزىت-ژورناللاردا بەس -بەس بىلەن ئوبزور ۋە باھالار يېزىلماقتا.

بۇ قېتىم، "كاناگاۋا ئۇنىۋېرسىتېتى ئوبزورى" دېگەن نوپۇزلۇق ۋە چوڭ ھەجىملىك كىتاپ ژورنىلىنىڭ 2015 -يىلى يىل ئاخىرىلىق 82-سانىغا ياپونىيە شېئىرىيىتىگەۋەكىللىك قىلىدىغان داڭلىق شائىرە ھورىبا كيوكو خانىمنىڭ ئوبزورى بېسىلغان.  ياپونلۇق دوستلىرىمىز ھەر ۋاقىت شەرقىي تۈركىستاننىڭ بېسىلۋېلىنغان بىز زېمىن ئىكەنلىكىنى، مۇستەقىل بولۇشى كېرەكلىكىنى ھەققانىيەت مەيدانىدا تۇرۇپ قوللايدۇ. ھورىبا خانىم مۇستەقىللىق ئۈچۈن كۈرەش قىلىۋاتقان ئۇيغۇر شائىرى ئەخمەتجان ئوسمان ئەپەندىمگە بولغان ھورمېتى ھەم ئوخشاش شائىر بولغانلىقى ئۈچۈن ۋەتىنىدىن ئايرىلغان بىرسەپدىشىغا بولغان ئۆزىنىڭ ھەقىقي ھېسسىياتىنى بۇ ئوبزورغا سىڭدۇرىۋەتكەندەك ھېس قىلدىم.

" ئاھ، ئۇيغۇر تۇپرىقى" غا باھا

ھورىبا كيوكو

ئۇيغۇر شائىرنىڭ شېئىرلار توپلىمى ياپونىيەدە تۇنجى قېتىم ياپونچىغا تەرجىمە قىلىنىپ نەشر قىلىندى. كانادانىڭ تورونتو شەھرىدە تۇرۇشلۇق شائىرنىڭ ئەسەرلىرى ئۆز ئانا ۋەتىنى بولغان شەرقىي تۈركىستان (خىتاي ئىشغالىيىتى ئاستىدىكى شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونۇم رايونى)دا نەشر قىلىنىشتىن چەكلەنگەن! لېكىن ، شائىر ئۆزى قەتئىيلىك بىلەن جاكارلايدۇ: "ھازىرقى دەۋرنى ھەقىقىي ياشاپ ماڭالىساقلا ، چوقۇم ئەركىن بولالايدىغانلىقىمىزغا ئىشىنىپ شېئىر يېزىشنى داۋاملاشتۇرۇپ كەلدىم"، "دىن ، ئىرق ۋە چېگرا-پاسىللاردىن ھالقىپ پۈتۈن ئىنسانىيەتنىڭ ماھىيىتى ۋە ئەركىنلىكنى كۈيلەپ شېئىر يېزىپ كەلدىم".

توپلامنى ۋاراقلىساق، "ئاي"، "دېڭىز''، "ئېسىنى يوقاتقان قۇياش" قاتارلىق شېئىر ۋە مىسرالار ناخشا ساداسى بولۇپ قۇلىقىمىزغا ئاڭلىنىدۇ.

"مەڭگۈلۈكنىڭ قولۋىقى" دېگەن تېمىدىكى شېئىرنى ھوزۇرۇڭلارغا سۇناي:

 

نە سۇ

نە ھاۋا

نە توپا

نە ئاتەش...

ئۆلتۈرگۈچى ۋە ئۆلتۈرۈلگۈچى ئارىسىدىن

كۆتۈرۈلگەن ھەسەن -ھۈسەن ئاستىدىن

مەڭگۈلۈكنىڭ قولۋىقى ئۆتەر

 

ياش ۋاقىتلىرىمدا، مەن لوپنۇر كۆلىنىڭ تىلسىملىرىغا ئىنتىلگەن. تەڭرىتاغنىڭ شىمالى ۋە جەنۇبى يوللىرى ئارقىلىق غەرپنىڭ ماللىرى تۆگە كارۋانلىرى ئارقىلىق يۆتكەلگەن يىپەك يولى ، بىز ياپونىيەلىكلەر ئۈچۈن چۈش ۋە ئارزۇلۇرىمىز كېلىدىغان يول ئىدى. لېكىن ھازىر شۇ يەرنى ئاتۇم يادرو سىناقلىرى پارتلاتتى... خىتاينىڭ يېرىدا ئەمەس، ئۇيغۇرنىڭ زېمىنىنى...!

لوپنۇر ئەتراپىدىكى مالەن دېگەن جايدا، 1964-يىلدىن باشلاپ 46 قېتىم ئاتوم سىنىقى ئېلىپ بېرىلدى.  ئەتراپتا ئولتۇراقلىق ئاھالىلەر ناھايىتى پاجىئەلىك غەيرى كېسەللىكلەرگە گىرىپتار بولدى.

مەندەك سىياسەتنى بىلمەيدىغان بىر ئادەم قارىسىمۇ، جۇغراپىيىلىك جەھەتتىن بولامدۇ، مەدەنىيەت ياكى ئىرق جەھەتتىن بولامدۇ، شەرقىي تۈركىستان ۋە تىبەت مۇستەقىل بولۇشى تەبىئى بىر ئەھۋال! لېكىن بەزى دۆلەتلەر ئۆزىنى كېڭەيتىش بىلەن ئاۋارە. شەرقىي تۈركىستان ۋە تىبەت يەر ئاستى بايلىقلىرى مول بولغاچقا خىتاي ئاسان قويىۋەتمەيدۇ دېگەن گەپلەرمۇ بار!

مۇستەقىللىق ئىرادىلىرى باستۇرۇلۇپ، بەك جىق ئادەملەر تۈرمىگە تاشلاندى. ئىسلام دىنى چەكلىنىپ، قۇرئان ئوقۇغان بىر ياش تۇتىۋېلىنىپ پۈتۈن بەدىنى كۆك يارا ھالەتتىكى جەسەت بولۇپ قايتۇرۇلدى. دەردتىن ساراڭ بولاي دېگەن ئانىسىغا "ئۆزىنى ئۆلتۈرىۋالدى" دېگەن قەغەزغە مەجبۇرىي قول قويدۇرۇلۇپ ،ئەتىسىلا كۆمۈۋېتىلدى! بۇ - بىر ياپونىيەلىك تەتقىقاتچىنىڭ دوكلاتى. سوزلەش، يېزىش ئەركىنلىكىدىن سۆز ئېچىش مۇمكىن ئەمەس!

 ئون تۆت يېشىدا تۇنجى شېئىرىنى ئېلان قىلغان تالانتلىق شائىر، ئۇيغۇر ۋە ئەرەب تىللىرىدا 9 پارچىدىن ئارتۇق شېئىرلار توپلىمى نەشر قىلدۇرغان.  ئەخمەتجان ئوسمان ئەپەندىمنىڭ شەرقىي تۈركىستاندىن يىراقتىكى يات يۇرت تورونتودا ياشىشى ھەم ئۆز ۋەتىنىدە شېئىر توپلاملىرىنىڭ چەكلىنىشى يۇقارقى ئىشلار بىلەن باغلىنىشلىق ئىكەنلىكىنى تەسەۋۋۇر قىلالايمىز.

قانداقلا بولمىسۇن، دۇنيانىڭ نەرىدە ياشىمىسۇن، شائىر كۆكتە باقىدىغان ئاي، تەڭرىتاغنىڭ چوققىلىرىدىن ھالقىغان ئاشۇ ئاي، شائىرنىڭ يۈزىنى سىلاپ ئۆتىدىغان شاماللار ، ۋەتىنىدىكى جۇڭغار ئويمانلىقلىرىدىكى ئوت-چۆپلەرنىڭ ھىدلىرىنى ئۇنىڭغا يەتكۈزىدىغان ئاشۇ شاماللار... كىتاپنىڭ ماۋزۇسى بولغان" ئاھ،ئۇيغۇر تۇپرىقى" دېگەن مۇشۇ  سۆز شائىرنىڭ قەلبىنى بىزگە يەتكۈزۈپ، ئوقۇرمەنلەرنى مەس قىلىدۇ. 

ئەمىلىيىتىمىزدىكى توساقلاردىن ھالقىغان شائىرنىڭ شېئىرلىرىدىكى ئەركىنلىك ئۇيغۇر روھى بىلەن ياپون روھى ئارىسىدا گۇزەل ھەم مەڭگۇلۇك بىر ھەسەن- ھۈسەن كۆۋرۈكى سالدى.

Hits: 1749
Copyright © 2017. East Turkistan Government-in-Exile. Designed by